Konu Açıklaması :
Sigaranın
sağlığa etkileri
Araştırmalar, sigara tiryakilerinin
yüzde 75-80inin sigarayı bırakmayı istediklerini ve tiryakilerin
üçte birinin en az üç kez ciddi bırakma çabası gösterdiklerini
ortaya koymaktadır. Buna karşılık, sigara alışkanlığından 60
yaşından önce kurtulma oranı yüzde 50nin altındadır. Sigara
alışkanlığından kurtulamayan tiryakiler artık yarı yarıya sigaraya
bağlı nedenlerle ölmektedir.
Sigaranın olumsuz etkileri
nedeniyle 25-69 yaş grubunda ölen insanlar yaşamlarının 20-25 yılını
bu alışkanlık nedeniyle yitirmektedirler. Başka bir deyişle, bu
insanlar 20-25 yıl erken ölmektedirler.
Sigara, başta akciğer kanseri olmak
üzere pek çok kansere, kalp-damar hastalıklarına, erken yaşlanmaya
ve erken ölüme yol açmaktadır. Bazı gerçekler, büyük bilimsel
araştırmalarla ortaya konarak kanıtlanmıştır ve sigara şirketleri
bile artık bu verileri yadsıyamamaktadırlar.
Bu durum, güçlü bir bağımlılık
yapıcı etken olan sigaranın etkisinden kurtulabilmek için
tiryakilerin daha çok çaba göstermelerine gerek olduğunu
düşündürmektedir.
Sigarayı
bırakmaya yönelik öneriler
Sigarayı bırakmak isteyen tiryakilerin
çoğu, bu alışkanlıktan kendi kendilerine kurtulma şansına sahiptir.
Bunun için kararlı olmak ve bir hazırlık dönemi yaşamak gereklidir.
Gerektiğinde sağlılk ocaklarında çalışan hekim ve sağlık
personelinden destek istenmelidir.
Sigarayı bırakmaya yönelik kimi
basit önlem ve öneriler şöyle özetlenebilir:
Bırakma
tarihini belirleyin.
Bırakmaya
hazırlık için, çevrenizdeki insanlara sigarayı bırakacağınızı
söyleyin.
Sigara
içmemeyi özendiren bir ortam hazırlayın. Örneğin, kül tablalarını
ortadan kaldırın. Değişik yerlere quot;Sigara içilmezquot; uyarıları asın.
Geçmişteki
başarısız denemelerinizi gözden geçirin.
Sigara
içmenizin nedenlerini ve niçin bırakmanız gerektiğini düşünerek
bunları not edin.
Sigarayı
bırakmanın ilk günlerinin güç olacağını bilin ama zor günlerin gelip
geçeceğini, sigarasız yaşamın çok daha güzel ve sağlıklı olacağını
düşünün.
Sigarayı bırakan
kişiye yardımcı olacak ilk gün önerileri
Sigarayı bıraktığınız gün neler
yapabilirsiniz?
Su ve meyve
suyu içebilirsiniz.
Yürüyüşe
çıkabilirsiniz.
Bırakma
nedenlerinizi yeniden yeniden okuyabilirsiniz.
Alışverişe
çıkabilirsiniz.
Sigara içmeyen
bir dostu ziyaret edebilirsiniz.
Banyo ya da
duş yapabilirsiniz.
Sigaranın
zararlarını anlatan yayınları okuyabilirsiniz.
Kendinizi
ödüllendirebilirsiniz.
Sigarayı
bıraktığınız gün ne gibi güçlüklerle karşılaşabilirsiniz, bunlarla
nasıl başa çıkabilirsiniz?
Sigara bırakmadan sonraki 14 gün
kritik günlerdir. Bu nedenle, ilk 14 günün her biri ilk gün gibi
değerlendirilmelidir. Sigarayı bırakan kişi ilk gün ve izleyen 13
gün şu belirtilere hazır olmalıdır:
Yoksunluk
belirtileri
İyileşme
işaretleri
Dayanılmaz
sigara içme isteği
Sigara içme
dürtüsü
1 ) Yoksunluk belirtileri arasında;
gerginlik, acıkma, baş dönmesi, dikkati yoğunlaştırma güçlüğü, fazla
uyuma, uykusuzluk, sigara içme isteği, iştah artması ve Kilo alma,
huzursuzluk gibi belirtiler bulunmaktadır. Bunlara karşı neler
önerilebilir?
Derin soluklar
alın.
Zorlandığınız
durumlardan uzaklaşın.
Sıcak bitkisel
çay için.
Su için.
Şekersiz
çiklet çiğneyin.
Çiğ sebze ve
meyve yiyin.
Yürüyüş ya da
egzersiz yapın.
Sigarayı niçin
bıraktığınızı düşünün.
2) İyileşme belirtileri, sigarayı
bırakır bırakmaz başlar. Eğer günde 20 sigara içiyorsanız, sigarayı
bırakınca:
8 saat sonra
vücudunuzda oksijen artışı olur.
2 gün sonra
tüm nikotin ürünleri vücudunuzdan atılmıştır. Tat ve koku alma
duyularınızda düzelme başlamıştır. Akciğerleriniz düzelmektedir.
(Birkaç hafta öksürük sürebilir, çünkü akciğerleriniz
temizlenmektedir.)
Bir yıl sonra
kalp krizinden ani ölüm riskiniz, sigara içen bir kişiye göre yarı
yarıya azalmıştır.
3) Dayanılmaz sigara içme isteği,
bırakmanın ilk günlerinde sizi zorlayacak en önemli tehlikelerden
biridir.
Bu istek
geldiğinde, 5 dakika bekleyin. İstek geçecektir.
Derin souık
alın. Oturun, gevşeyin. Burnunuzdan derin soluk alın. Sonra
soluğunuzu geri verin. 5 kez yineleyin. Tıpkı sigara içer gibi.
*Yavaş yavaş su yudumlayın.
Başka bir şey
yapın. Sigara içme yerine yapabileceğiniz işlerin listesini yapın.
4) Sigara içme dürtüsü bazen sigara
yakma ile sonuçlanabilir. Bunu normal olarak kabul edin. Bir dahaki
durumda bunu başarıyla aşmanın yollarını düşünün.
Tehlikeli
durumlar
Sigarayı bırakmanın sürdürülmesinde en
önemli tehlike, sigara içme dürtüsü yaaratan durum ve koşullardır.
Sigarasızlığa alışmaya çalışan kişiye verilecek en iyi öğüt, bu
durum ve koşulları kendisinin saptaması ve bunlardan uzak durmaya
çalışmasıdır. En sık bildirilen dürtü yaratıcı durumlar şöyle
özetlenebilir:
Gerginlik ve
sinirlilik
Öfke
Yemek sonrası
Sıkıntı ve
üzüntü
Çay, kahve
içme
Başka
tiryakilerle birlikte olma
Alkol alma
Stresli olma
Mutsuzluk
Araba kullanma
Sigara ikramı
Özel
kutlamalar ve tatil
Sigarayı stresten uzaklaşmak için
içiyorsanız, sigaranın içindeki nikotinin stres yaratıcı bir etken
olduğunu unutmayın.
Sigarayı bırakmanın özellikle ilk iki
haftasında ve daha sonra da gerektiğinde, her zaman hekim ya da öbür
sağlık personelinden destek istenebilir.
Her şeye karşın yeniden sigaraya
başlayanlar, yeniden bırakabiliriler. Hiçbir zaman umutsuzluğa
kapılmamak gerekir.
Destekleyici
önlemler
Sağlık hizmeti sunumu sürecinde,
sigara bırakma girişimlerinin başarılı olabilmesi için hekim ve öbür
sağlık personeli öncelikle örnek davranış içinde olmalıdır. Başka
bir deyişle hasta yanında sigara içilmemelidir. Sağlık hizmetinin
verildiği tüm ortamlar kesinlikle sigarasız olmalı, bu tutum ortama
giren herkesin görebileceği uyarı yazılarıyla duyurulmalıdır.
Sağlık kuruluşundaki hastalara
dağıtılan okuma gereçleri arasında, sigaranın sağlık sonuçlarını ve
bırakmanın yararlarını anlatan yayınlar bulunmalıdır. Olanak varsa,
görsel eğitim araçlarından (video filmleri, vb.) yararlanılmalıdır.
|