Konu Açıklaması :
Öpüşme; solunum (boğaz-burun) sekresyonları ( salgıları)
ile direk fiziksel temasın olduğu bir durumdur.
Her iki taraf için de
salgıların fiziksel transferi söz konusudur. Öpüşme ile
enfekte salgılar yoğun bir şekilde karşı tarafa
aktarılabilir. Bu şekilde temas sonucu bulaşta bu
sekresyonlarda yoğun üreyebilen veya bulunabilen
mikroorganizmalar risk oluşturmaktadırlar. Bu hastalıklar
bazen basit bir soğuk algınlığından, daha ciddi veya kronik
(müzmin) hastalıklara kadar değişebilmektedir.
Öpüşme ile sık bulaşan
hastalıklardan örnekler;
- Soğuk algınlığı
- Grip
- Grup A beta hemolitik
streptokoklar
- Çocukluk çağı
döküntülü hastalıklar ı(kızamık, kabakulak, suçiçeği,
enteroviruslar gibi)
- İnfeksiyöz mononükleoz
(Öpüşme hastalığı)
- Tüberküloz
- Herpes (uçuk)
Bilinenin aksine Hepatit B,
Hepatit C, AIDS gibi hastalık etkenleri tükrükte
bulunabilmekle birlikte tükrükte çok düşük miktarlarda
bulunduklarından bu yolla bulaş yok ya da diğer bulaş
yollarına göre daha az kabul edilmektedir. Travmatik
olmayan yani kanla temasın söz konusu olmadığı öpüşmeler
bu hastalıklar için bulaştırıcı değildir.
Soğuk
algınlığı
Soğuk algınlığı çeşitli
viruslar tarafından oluşan ve üst solunum yolu infeksiyonu
bulgu ve belirtileri ile seyreden bir hastalık tablosudur.
Hafif seyirlidir. 200’e yakın virus çeşidi tarafından
oluşabilir. Soğuk algınlığı dünyadaki en yaygın
hastalıklardan birisidir. Özellikle okulların açılması ile
eş zamanlı olarak başlar. Daha çok sonbahar ve ilkbahar
aylarında görülürken, soğuk hava, virusların burun
mukazasında üremesini kolaylaştırır ve infekte olmasına
katkıda bulunur. Viruslar yakın temas ile rahatlıkla
bulaşabilmektedir. Öpüşme ile de bu risk oldukça artmakta ve
yoğun bir şekilde virus alımı olmaktadır.
Virus, kontamine yüzeylerde
saatlerce kalabilmektedir. Bu yüzeylere temastan sonra da
viruslar rahatlıkla buruna ve gözlere transfer olabilir.
Bunu engellemek için el hijyenine dikkat edilmeli ve yakın
temastan, buna öpüşme de dahil, kaçınılmalıdır.
Grip (influenza)
Ateş, öksürük, baş ağrısı,
halsizlik ve kas ağrısı ile seyreden akut viral bir
infeksiyondur. Epidemi (ülke/şehir/kurum/ çapında)veya
pandemi (dünyada) gibi geniş çapta salgınlar yapabilmesi ve
akciğerle ilgili komplikasyonlarının özellikle bazı hasta
gruplarında öldürücü olması nedeniyle, diğer akut solunum
sistemi infeksiyonlarından ayrılır.
Kuluçka süresi etkenin
konağa yerleşen dozuna bağlı olarak 18-72 saattir. . Virus
solunum sekresyonları olan burun, boğaz çalkantı suyu,
balgamdan izole edilebilir. Bulaşma virus içeren küçük
partiküllerin solunması ve solunum sekresyonlarının fiziksel
transferi ile bulaşır. Öpüşme ile de rahatlıkla geçebilir.
Korunmada aşı ve infekte
kişilerle yakın temastan kaçınmak önemlidir.
A grubu
B- hemolitik streptokoklar
Bu grup bakteriler toplumda
%5-25 oranında bulunabilmektedir. Sıklıkla hava yolu ve
öpüşme dahil yakın temas ile bulaşır. Ayrıca deri lezyonları
ile de bulaşabilmektedir. Aile içinde, kışla, kreş gibi
toplu yaşam yerlerinde bulaşabilir. Genellikle kış aylarında
daha fazla görülmektedir.Bu hastalıkta farinks ve
tonsillerdeki infeksiyonlar dışında kalp ve eklem
komplikasyonları açısından da önemlidir. Öpüşme ile infekte
olan kişilerden bu bakteriler rahatlıkla direk transfer
olabilir
Çocukluk
çağı döküntülü hastalıklar
Bu hastalıkların hemen hemen
hepsi oral sekresyonlarda bulunduğu için rahatlıkla öpüşme
dahil yakın temasla ve damlacık yoluyla bulaşır.
Kızamık
İnfekte kişiler prodrom
dönemde döküntü ortaya çıkmadan önce hastalığı bulaştırmaya
başlarlar ve bulaşıcılık döküntü başladıktan sonrada devam
eder. Hastada virus ağız içinde bulunduğu için boğaz
çalkantı suyundan izole edilebilir.
Kızamıkçık
Hastaların solunum salgıları
ile bulaşır. Döküntüden itibaren iki hafta daha bulaşıcılığı
devam eder. Döküntü öncesinde 5-7 günlük ateş, halsizlik,
baş ağrısı şeklinde prodrom dönemi olabilir. Bu virusta ağız
içinde bulunduğu için boğaz çalkantı suyundan izole
edilebilir.
Kabakulak
Damlacık infeksiyon ile
bulaşır. Tükrük bezlerini enfekte eden bir viral
hastalıktır. Virus tükrük bezlerinden tükrük kanalları
yoluyla ağızdan direk temas ile de bulaşır.
Enteroviruslar
Yaz aylarında ateş döküntü ile
seyreden bir hastalıktır. Ağız içinde bulunan virus, boğaz
çalkantı suyunda izole edilebilir.
Su
çiçeği
Ateş ve deri döküntüsü ile
seyreden çok bulaşıcı bir çocukluk hastalığıdır.
Erişkinlerde oldukça ağır seyreder. Kuluçka dönemi 2-3
haftadır. Daha çok ilkbahar, sonbahar aylarında görülür.
Virus trakea ve bronş epitel hücrelerine yerleşir. Solunum
yolu ve yakın temas ile bulaşır. Yüzde, gövdede döküntü ve
ağız içinde ve saçlı. deride veziküller vardır. Bağışıklık
sistemi bozuk olanlarda hastalık ağır seyreder.
Herpes
viruslar (HSV-I)
HSV-1 ile birincil infeksiyon
genellikle farinks ve ağız mukozasında oluşur. Bulaşma
vezikül tarzındaki cilt lezyonu ile direk temas sonucudur.
Kuluçka süresi 2-12 gündür. Hastalık birincil infeksiyondan
sonra latent (sessiz) kalıp daha sonra bağışıklık sistemi
baskılandığında yeniden reaktive olur ve yineleyen
infeksiyonlara neden olur. Bunların başında “uçuk” adı
verilen tablo gelmektedir.
Çocukluk çağında birincil
infeksiyon geçirilmezse daha ileri yaşlarda gelişmediği
görülür. Çünkü erişkinlerin ağız epitel hücreleri kalın ve
dayanıklıdır. Bununla birlikte bu tür bireylerin herhangi
bir nedenle bağışıklıklarının bozulduğu veya sağlık
personeli gibi HSV ile yoğun karşılaşmaya bağlı olarak
erişkin dönemde de birincil infeksiyon geçirdikleri görülür.
Erişkinlerin %70- 90’ ında HSV- 1 antikorları yani
infeksiyonun geçirildiğine dair kanıt bulunmaktadır.
Genellikle çocukluk yaş grubunda yakın temas ile duyarlı
kişilerin deri ve mukozalarındaki çatlak veya sıyrıklardan
etkenin girmesi ile bulaşır. HSV -1 infeksiyonu genellikle
orofarenks ile sınırlıdır ve bu tür olgularda virus çevreye
infekte aerosoller veya tükrük ile bulaşır. Orofarengeal
hastalık daha çok 1-5 yaş arası çocuklarda görülür. Ağız
mukozası, dil, dudak, damak ve farinkste küçük veziküller ve
ülserasyonlara neden olur. Bu tablonun veya uçuk adı verilen
tekrarlamaya bağlı lezyonların bulaşında öpüşme önemli rol
oynamaktadır.
İnfeksiyöz mononükleoz(öpüşme hastalığı, ukte humması)
Her iki cinste, yılın her
mevsiminde eşit sıklıkta görülür. Hafif bulaşıcı infeksiyon
kabul edilir. Virus insandan insana sıklıkla orofarinks
salgıları ile yakın temas sonucu bulaşır. Nadiren damlacık
infeksiyonu şeklinde bulaşır. Duyarlı konağın orofarinks
epiteline girerek buradaki hücreleri infekte eder. Genç
erişkinde akut infeksiyon ; yüksek ateş boğaz ağrısı, lenf
bezi büyümesi ile karakterize bir tabloya neden olur.
Hastalar en sık boğaz ağrısı yakınması ile başvurur.
Tüberküloz
Kişiden kişiye geçiş başlıca
solunum yolu ile olur. Tüberküloz hava yolu ile geçen
infeksiyonlara klasik bir örnektir. Kaynak vakaların birçok
solunumsal manevrası (öksürme, hapşırma vb..) ile bulaşır.
Bu manevralar sırasında üst solunum yollarından yüksek hava
akım hızları oluşur. Hava yolu mukozasını kaplayan sıvıdan
ve akciğerlerdeki infeksiyon odaklarından çok sayıda
sekresyon damlacıkları ile tüberkülozlu hastalardan sağlam
kişilere geçişi olmaktadır.
Ancak bulaşta aktif özellikle
öksürük ve balgam çıkarımının eşlik ettiği akciğer
tüberkulozu geçiren kişilerle öpüşme dahil yakın temas
,tedavi başlanana kadar bulaş açısından risklidir. Akciğer
dışı yerleşim gösteren tüberküloz , tedavi başlanmış ve
tedavinin üzerinden 2 hafta geçmiş olgular bulaştırıcı
kabul edilmemektedir.
Yukarıda öpüşme ile sık
bulaşan belli başlı hastalıklardan söz edilmiştir. Ancak
infeksiyom etkenlerinin pek çoğunun giriş bölgesinin boğaz-
burun olduğu, etkenin ve hastalığın özelliğine göre burada
kısa yada uzun bir çoğalma süreci geçirdikleri
düşünüldüğünde öpüşmenin çok sayıda etkenin bulaşında önemli
rol oynadığı öngörülebilir.
Bu nedenle özellikle kış
aylarında ve özellikle infeksiyon bulguları olan kişilerle
öpüşmekten kaçınılması ve kalp hastaları, küçük bebekler,
bağışıklık sistemi baskılanmış kanser hastaları ve önemli
ameliyatlAr geçirmiş kişilerin nekahat döneminde tümüyle
öpüşmekten kaçınmaları kuvvetle önerilmektedir.
|