Konu Açıklaması :
Hepatit-B
enfeksiyonu nedir ?
Hepatit-B virüsünün neden
olduğu, birincil olarak karaciğerde iltihap ve karaciğer
hücre hasarıyla seyreden bir hastalıktır. Hepatit-B virüsü;
karaciğere yerleşir. Yalnız insanlarda hastalık yapabilen
bir DNA virüsüdür. Virüsler dışında metabolik hastalıklar,
toksik ve karaciğerde kanlanmayı bozan, ilaçlar, bazı
bakteriler, parazitler ve bazı diğer virüslerle gelişen
hastalık ya da enfeksiyonlar sırasında da akut viral hepatit
gelişebilir.
HBV
enfeksiyonunun dünyada ve Türkiye´deki durumu nedir ?
HBV enfeksiyonu tüm dünyada
oldukça yaygındır. Dünyada her yıl 50 milyon kişi HBV ile
enfekte olmakta ve bugünkü sayılarla dünya nüfusunun 2/5´i
(2 milyar) bu virüsle enfekte olmuş durumdadır. Her yıl
HBV´ye bağlı nedenlerle 1-2 milyon insan ölmekte ve dünyada
350 milyon insan bu virüsün taşıyıcısıdır.
Ülkemizde her yıl 200 bin kişi
bu virüsle enfekte olmaktadır ve her üç kişiden birisi bu
enfeksiyonu geçirmiştir. Ülkemizde 3-3.5 milyon kişi bu
virüsün taşıyıcısıdır.
HBV
enfeksiyonuna yakalanma riski kimlerde daha fazladır?
HBV enfeksiyonu için herkes
eşit derecede risk taşımaz. Bazı insanlarda, hastalarda ve
gruplarda enfeksiyon daha sık görülür. HBV enfeksiyonu için
risk taşıyan gruplar şunlardır:
a) Sağlık personeli,
b) Çok sayıda kan transfüzyonu
yapılan hastalar,
c) Hemofili ve hemodiyaliz
hastaları,
d) HBV taşıyan kişi ile aynı
evi paylaşanlar,
e) Birden fazla cinsel
partneri olan heteroseksüeller,
f) Homoseksüel ve biseksüel
erkekler,
g) Damar içi uyuşturucu
kullananlar,
h) Kişisel hijyenin iyi
olmadığı bakım evi, yurt ve hapishane gibi yerlerde
yaşayanlar,
ı) HBsAg pozitif anneden
doğan bebekler.
HBV
nasıl bulaşır?
HBV dört yolla bulaşır:
a) Kan veya kan içeren
sıvıların zedelenmiş deri veya mukoza ile teması sonucu (perkütan
ya da parenteral bulaşma),
b) İnsandan insana zedelenmiş
deri ya da mukoza aracılığıyla (horizontal bulaşma),
c) Cinsel yolla,
d) Annenin kanının ya da kanlı
sıvılarının bebeğe zedelenmiş derisi ya da mukozası
aracılığıyla ya da göbek kordonu aracılığıyla geçmesi ile
(doğum sırasında) bulaşı.
HBV enfeksiyonunun kuluçka
peryodu alınan virüs miktarına ve kişinin immün sisteminin
direncine bağlı olarak 45-180 gün (ortalama 60-90 gün)
arasında değişir.
HBV
enfeksiyonunda hastalık belirtileri nelerdir ?
HBV enfeksiyonunda; enfeksiyon
sık ancak hastalık enderdir. Virüsü alanların yaklaşık
%50-65´in de hiç bir hastalık belirtisi gelişmeden
enfeksiyonu geçirir. Virüsle enfekte olanların yaklaşık
%30-50´inde kırıklık, yorgunluk, hafif ateş, mide bulantısı,
karın ağrısı, eklem ve kas ağrıları gibi yakınma ve bulgular
gelişir. Çocukların %10´undan azında, erişkinlerin
%30-50´inde sarılık görülebilir. Virüsle enfekte olanların
%1´inden daha azında enfeksiyon akut karaciğer yetmezliği
ile ilerleyici ve şiddetli bir gidiş gösterir. Akut
enfeksiyonun yaklaşık 1-6 haftalık klinik seyri vardır. Bu
sırada hastalarda değişen derecelerde karaciğer enzimleri ve
kan hücrelerinin yıkım ürününde yükselme gözlenir.
HBV
enfeksiyonunun çocuk ve erişkinlerde seyri nasıldır?
Akut enfeksiyon çocuklarda
erişkinlere göre daha hafif ve bulgu vermeden seyreder.
Ancak bebeklerin immün sistemi nedeniyle enfeksiyon
erişkinlere göre daha fazla oranda kronikleşmeye
eğilimlidir. Yenidoğanların %5-10´unda, 1-5 yaş grubundaki
çocukların %70´inde, erişkinlerin ise %90-95´inde virüs 6 ay
içinde vücuttan temizlenerek bağışıklık gelişir. Akut
enfeksiyon erişkinlerin yalnızca
%5-10´unda kronikleşirken,
yenidoğanların
%90-95´inde, çocuk ve
ergenlerin
%30´unda kronikleşir ve virüs
taşıyıcısı olur.
Bu hastaların kronik karaciğer
hastalıkları yönünden uzman doktorlar tarafından izlenmesi
gerekir. Kronik karaciğer hastalıkları geliştiğinde
µ-interferon tedavisi kullanılabilir, ancak başarısı
sınırlıdır.
HBV
taşıyıcısı kimlere denir ?
Akut enfeksiyondan sonra 6 ay
içinde virüse karşı bağışıklık geliştirmeyen, virüsü veya
virüs proteinlerini kanlarında taşıyan kişilere taşıyıcı
denir. Öncelikle, bu kişiler virüsün sağlıklı bireylere
bulaşmasında kaynaktırlar. Ayrıca bu kişilerde kronik aktif
hepatit, siroz ve karaciğer kanseri gibi kronik karaciğer
hastalıklarının gelişme riski yüksektir. Kronik hepatit-B
ile karaciğer kanseri (primer hepatosellüler karsinoma)
gelişmesi arasında sıkı bir ilişki vardır. Kronik virüs
taşıyıcılarında primer hepatosellüler karsinoma gelişme
riski taşıyıcı olmayanlara göre 200 kat fazladır. Kronik HBV
taşıyıcıları ile virüsün bulaşma yollarından birisi ile
temas edenlere yalnızca aşı yapmak yeterli koruyuculuğu
sağlar.
HBV
enfeksiyonundan nasıl korunuruz ?
Enfeksiyondan korunmanın en
emin ve güvenilir yolu hepatit-B aşısı yaptırmaktır.
Hepatit-B aşısı gen teknolojisi ile maya ya da memeli
hücrelerinde üretildiklerinden son derece güvenilirdir ve bu
tür enfeksiyonların bulaşmasına neden olmaz. Hepatit-B
aşının kanser yaptığı söylentisi yanlıştır. Tam tersine aşı
ile hepatit-B enfeksiyonundan korunulmazsa, HBV alınması ile
böyle bir riske girmek söz konusudur. Hepatit-B aşısı
virüsle karşılaşmadan önce ya da karşılaştıktan sonra
kullanılabilir. Her iki durumda da koruyucudur.
|