Konu Açıklaması :
Alkol
Biz diyabetlilerde alkol
alımının tamamen yasaklanmasını önermiyoruz. Bununla
birlikte, alkolün etki mekanizmasını bilerek, kararında
içmek, sarhoş oluncaya kadar içmemek önemlidir. Henüz
kanunen alkol alacak yaşta değilseniz, alkol alıp almamanız
konusunda son söz her zaman anne-babanızındır. Alkol satın
alabileceğiniz yaş sınırı ülkeden ülkeye değişmektedir. Biz
diyabet kliniğinde ne herhangi birşeyi yapmanıza izin vermek
ne de yasak koymak durumundayız. Biz size sadece etki
mekanizmalarını anlatarak özellikle nelerin farkında olmanız
gerektiğini söyleyebiliriz.
Karaciğerde tıkanma
Alkol, karaciğerdeki enzimleri
alkolün yıkılması ile meşgul ederek karaciğerin yeni glukoz
üretimini (glukoneogenezis) etkisiz hale getirmektir.
Karaciğer yine de glikojen depolarından glikoz açığa
çıkabilir fakat depolar boşaldığında hipoglisemi ortaya
çıkacak ve alkol alımından sonra kanda kortizon ve büyüme
hormonu konsantrasyonu azalacaktır. Her iki hormonun
salınımından 3-4 saat sonra ortaya çıkan kandaki glukoz
seviyesinin arttırıcı etkileri bulunmaktadır. Bu durum alkol
alımından saatler sonra hipoglisemi riskinin artması riskini
açıklamaktadır. Karaciğerin serbest yağ asitleri üretme
yeteneği de azalacaktır. Bu biyolojik faktörlerin
birlikteliği hipoglisemi riskinin alkol alımından sonra
önemli ölçüde artmasına neden olur.
Alkolün karaciğerdeki
glukoz üretimini bloke ettiği çok iyi bilinen bir gerçektir.
Bu yemek yemeden önce bir kokteyl alınması geleneğini
açıklamaktadır. Alkol karaciğeri bloke edecek, kan glukoz
seviyesi hafif düşecek ve bu durum iştahın artmasına neden
olacaktır.
Diyabet hastalığında kan
şekerinin çok düşük düzeylere düşme riski bulunmaktadır.
Alkolün bu etkisi vücudunuzdaki alkolün karaciğerde
parçalanması için geçen süre kadar devam eder. Karaciğer, kg
başına vücut ağırlığına göre, saatte 0.1 gr (1.5 grains) saf
alkolü parçalamaktadır. Örneğin vücut ağırlığınız 70 kg (155
pound) ise, bir şişe az alkollü biradaki alkol bir saatte, 4
cl likörde 2 saatte ve bir şişe şarapta 10 saatte
parçalanacaktır. Bu nedenle, eğer akşam alkol alırsanız,
bütün gece ve kısmen ertesi gün hipoglisemi riskiniz
olacaktır.
Diyabette alkollü olmak neden tehlikelidir?
Diyabetiniz varsa,
insülininizi zamanında ve doğru dozda almak ve insülin
eksikliği yada hipoglisemide kendinizi iyi hissetmediğinizi
anlamanız gibi çoğu zamanda berrak düşünebilmeniz
gereklidir. Eğer alkollü iseniz alkol aldıktan sonra güvenli
olarak araba kullanamassınız. Alkol alımından sonra gelişen
ağır hipogliseminin diyabetli gençlerde ölüme yol açtığı
görülmüştür.
Yakın zamanda yapılan
çalışmalar, alkolün hipoglisemideki rolünün, karaciğerin
glıkoz üretim yeteneğinin kısıtlanmasından daha çok
hipogliseminin saptanabilirliğinin azalmış olmasıyla ilgili
olduğunu göstermektedir.
Yapılan bir çalışmada
yetişkin diyabetlilere yemekle birlikte 1 g/kg (34
grains/pound) vücut ağırlığına eş değer alkol (yemekle
birlikte aparatif alkol 4 cl votka, ½ şişe şarap ve kahve
ile birlikte 4 cl konyak) verilmiştir. Bir yetişkinde bu
miktardaki alkolün yıkılması için yaklaşık 10 saat
gerekmektedir. Bu yetişkinlerde kandaki alkol yoğunluğu en
fazla yaklaşık ‰ 1 (22 mmol/L) e ulaşmıştır. Ertesi sabah
saat 10 a kadar yinelenen kan glukozu değerleri aynı
kişilerin aynı miktarlarda maden suyu içtikleri kontrol
günündeki ölçümlere yakın değerlerde bulunmuştur. Bu
kişilerin hiç birinr hipoglisemi bulguları görülmemesine
karşın açlık kan glukozu düzeyleri alkol alımından sonraki
sabah yapılan ölçümlerden ortalama 0.7 mmol/L (13 mg/dL)
daha düşüktü.
Temel
kurallar
Alkol alırken her zaman bir
şeyler yiyin. Ertesi günde hipoglisemi risk olacağından
yediklerinizin " uzun etkili" karbonhitratlar olması
gerektiğini hatırlayın. Şeker içeren alkollü içecekler
(likör gibi) başlangıçta kısa bir süre kan glukoz düzeyinin
yükselmesine daha sonra hipoglisemi riskinin ortaya
çıkmasına neden olur. Bir kadeh biradaki karbonhidrat oranı
yaklaşık bir bardak sütteki ile aynıdır.
Diyabetli bir yetişkin eğer
aynı zamanda yemek yiyorsa ılımlı miktarlarda alkol
alabilir. Yemekle birlikte alınan 1-2 kadeh şarap ya da 6-8
cl (1/5-1/4 sıvı ounce) likör ertesi geceki hipolisemi
riskini artırmaz.
|
Alkol ve kalori |
|
Alkol alımı |
Alkol içeriği |
Kcal |
Karboh. |
|
1 şişe, 33 cl (1 sıvı ounce) |
|
|
|
|
Az alkollü bira |
1.8% |
96 |
13 |
|
Bira |
2.8% |
112 |
14 |
|
Alkolü yüksek bira |
4.5% |
149 |
11 |
| |
|
|
|
|
1 kadeh, 15 cl (1/2 sıvı ounce) |
|
|
|
|
Kırmızı şarap |
9.9% |
114 |
3.5 |
|
Beyaz şarap, sek |
9.5% |
99 |
0.7 |
|
Beyaz şarap, tatlı |
10.7% |
147 |
8.9 |
| |
|
|
|
|
6 cl (1/5 sıvı ounce) |
|
|
|
|
Şeri |
16% |
91 |
6 |
| |
|
|
|
|
4 cl (1/7 sıvı ounce) |
|
|
|
| |
|
|
|
|
Votka |
32% |
88 |
0 |
|
Viski |
32% |
88 |
0 |
|
Punch |
20% |
104 |
12 |
|
Likör |
19% |
134 |
21 |
"Sizi
etkileyecek kadar alkol aldıysanız kesinlikle tek başınıza
yatmayın"
Aşırı
miktarda alkol aldığınızda ne yapmalısınız?
Yatmadan önce fazladan bir
şeyler yiyin. Bu durumda, birkaç saat süre boyunca kan
glukozunun yavaş yükselmesini sağlayan patates kızartması
(gevreği) yiyebilirsiniz. Yatmadan önceki kan glukoz düzeyi
10 mmol/L (180 mg/dL) den daha az olmalıdır.
Hipoglisemiden kaçınmak için gece yatmadan önceki insülin
dozunu 2-4 ünite azaltın. Tek başınıza yatmayın - gece
boyunca ciddi hipogliseminizin çıkması durumunda size
yardımcı olacak birine ihtiyacınız olacaktır. Eğer eve çok
geç gelirseniz anne veya babanızı durumunuzdan haberdar
etmeyi ihmal etmeyin.
Her ne kadar utandırıcı
olsa da aslında bu sizin yaşam sigortanız olabilir. Ertesi
sabah kalkar kalkmaz iyi bir kahvaltı etmeyi ihmal etmeyin.
Alkol alınması halinde glukagonun kan glukozu düzeyini
artırıcı etkisinin daha zayıf olacağını bilmek önemlidir.
Bunun nedeni alkolün, glukaganun karaciğerdeki glukoz
üretimini arttırıcı yeteneğini engellemesidir.
Evinizde
alkol alabilir misiniz?
Bir çoğumuz "gizli yapılan
zevklerin en güzel olduğunu" düşünür. Gençlerin bir köşede
gizlice alkol almaları yerine evde ebeveynlerinin gözetimi
altında içmeyi denemeleri daha iyidir. Bununla birlikte,
yapılan çalışmalar evde alkol alınmasına izin verilmesi
durumunda daha fazla çocuğun içkiye başladığını
göstermiştir. Bu çalışmalara göre, gençlere alkolü tamamen
yasaklayıcı bir tutumun alkolün evde denenmesini öneren
yaklaşıma göre daha fazla engelleyici etkisi olduğu
düşünülmektedir. Aynı yaklaşım sigara için de geçerlidir.
Ebeveynlerin alkolün evde denenmesine izin verip
vermemesinin bu çalışmalara etkisi, kendilerinin sigara ve
alkol kullanmaları durumuna göre daha fazla olmuştur.
Narkotikler
Narkotikler beyin ve sinir
sistemlerini etkileyerek diyabetinizin kontrolünü oldukça
zorlaştırır ve yüksek oranda hipoglisemi (yeterince yemek
yemediğinizde) ve ünsilini yeterli almadığınızda ya da
dozunu atladığınızda ketoasidoz (diyabetik koma) riskini
beraberinde getirir. Narkotikler kısa sürede bağımlı yapar
ve yardım almaksızın bırakmanız oldukça zordur. Tıbbi açıdan
diyabetli birinin herhangi bir narkotiği kullanması hatta
denemsi çok yanlış ve risklidir.
|