Konu Açıklaması :
Kadın veya erkek herkesin insan olması
dolayısıyla saygı görmeye hakkı vardır.
Herkes kendi yaşamını belirleme hakkına
sahiptir.
Herkes fiziksel ve mental bütünlüğe sahip
olmaya ve kişi olarak güvenli bir yaşam sürdürme hakkına sahiptir.
Kadın veya erkek herkesin özel yaşamına
saygı gösterilmelidir.
Herkesin, kendi ahlaki ve kültürel
değerlerine, dinsel ve felsefi inançlarına sahip olma ve bunlara saygı
gösterilmesini isteme hakkı vardır.
Herkes hastalıkların önlenmesi sağlık
bakımı için yeterli ölçüde çaba gösterilerek sağlığının korunması ve kendisi
için edinilebilir en yüksek sağlık seviyesine kavuşma hakkına sahiptir.
Bilgilendirme
- Sağlık hizmetleri ve bu hizmetlerin en iyi
nasıl kullanılabileceği konusundaki bilgi herkes için ulaşılabilir
olmalıdır.
- Hastalar, durumları ile ilgili tıbbi
gerçekleri, önerilen tıbbi girişimleri ve her bir girişimin potansiyel risk
veya yararlarını, önerilen girişimlerin alternatiflerini, tedavisiz kalmanın
sonuçlarını, tanı, prognoz ve tedavinin gidişi konularını içerecek şekilde
sağlık durumları konusunda tam olarak bilgilenme hakkına sahiptir.
- Bilgilendirme, yalnızca bilgi vermemenin
hasta üzerine açık ve olumlu bir etkisinin olacağına inanmak için geçerli
bir nedenin olduğu zamanlarda kısıtlanabilir.
- Bilgi, hastanın anlama kapasitesine uygun
bir yolla ve yabancı terim terminoloji kullanımı en aza indirerek
iletilmelidir. Hasta ortak dil konuşamıyorsa çeviri yapılabilir.
- Hastalar kesin olarak belirttikleri
takdirde, bilgilendirilmeme hakkına sahiptirler.
- Hastalar kendi yerlerine kimin
bilgilendirileceğini seçme hakkına sahiptir.
- Hastalar ikinci bir görüş alma imkanına
sahip olmalıdır.
- Sağlık kurumuna kabul edilen hastalar,
kendilerine bakan sağlık personelinin kimliği, mesleki durumu, o kurumda
kaldığı ve bakıldığı sürece uyacağı kurallar ve rutin işlemler konularında
bilgilendirilmelidir.
- Hastalar, sağlık kurumundan taburcu
edildiklerinde tanıları, tedavileri ve bakımlarını içeren bir yazılı özet
alma ve isteme hakkına sahiptir.
Onay
- Hastanın bilgilendirilmiş onayı herhangi
bir tıbbi girişimin ön koşuludur.
- Hasta tıbbi girişimi reddetme veya
durdurma hakkına sahiptir. Reddedilen veya durdurulan tıbbi girişimin
getireceği sonuçlar hastaya dikkatli bir şekilde açıklanmalıdır.
- Hastanın iradesini beyan etmesinin mümkün
olmadığı ve acilen tıbbi girişim yapılması gereken durumlarda, daha önceden
bu girişimi reddettiğini gösteren bir açıklaması yoksa, hastanın onayı
olduğu varsayılarak girişim yapılabilir.
- Hastanın yasal temsilcisinin onayının
gerektiği ve önerilen girişimin acil olduğu durumda, eğer temsilcinin onayı
zamanında alınamıyorsa, tıbbi girişim yapılabilir.
- Yasal temsilcinin onayı gerektiği zaman,
hastalar (çocuk veya erişkin olsun) durumlarının izin verdiği ölçüde yine de
karar alma sürecine dahil edilmelidir.
- Yasal temsilcinin onay vermeyi reddettiği
durumda, doktor veya diğer sağlık personelinin görüşü girişimin hastayı
ilgilendirdiği yolunda ise, karar mahkemeye veya hakem heyeti benzeri
merciye bırakılmalıdır.
- Hastanın onay vermesinin mümkün olmadığı
ve yasal temsilcisinin bulunmadığı veya bu amaçla seçilmediği bütün diğer
durumlarda hastanın istekleri tahmin edilerek ve hesaba katılarak,
alternatif karar alma biçimi için uygun önlemler alınmalıdır.
- İnsan vücudunun bütün parçalarının
kullanımı ve korunması için hasta onayı gereklidir. Tanı, tedavi ve hasta
bakımı için madde kullanımı gereken durumlarda, onayın olduğu kabul edilerek
davranılabilir.
- Klinik çalışmalara katılım için hastanın
bilgilendirilmiş onayına ihtiyaç vardır.
- Hastanın bilgilendirilmiş onayı, bilimsel
araştırmalara dahil edilme için önkoşuldur. Bütün araştırma protokolleri
uygun etik kurul onayı işlemlerinden geçirilmelidir. Bu gibi araştırmalar,
yasal temsilcinin onayı olmadıkça ve hastayı ilgilendirmedikçe, kendi
iradesini beyan edemeyen hastalarda yapılmamalıdır. Bu konuyla ilgili bir
istisna, önemli bir değeri olan, alternatif yöntemleri olmayan ve başka
araştırma öznesi bulunmayan araştırmalardır. Böyle bir durumda risk ve/veya
yük çok azsa, kişinin itirazı yoksa, hastanın sağlığına doğrudan bir yararı
olmasa da kapasite eksikliği olan bireyler gözleme dayalı araştırmalara
dahil edilebilir.
Mahremiyet ve Özel
Hayat
- Hastanın sağlık durumu, tıbbi durumu,
tanısı, prognozu, tedavisi hakkındaki ve kişiye özel diğer tüm bilgiler
ölümden sonra bile gizli olarak korunmalıdır.
- Hastaya ait bu bilgiler, yalnızca hastanın
açık izni veya mahkemenin kesin isteği üzerine açıklanabilir. Hastanın
tedavisi ile ilgili diğer sağlık personeline ihtiyaç söz konusu olduğunda,
hastanın onayı olduğu varsayılarak davranılır.
- Hastanın kimliğine dair bilgiler
korunmalıdır. Bu bilgilerin korunması usulüne uygun yapılmalıdır.
- Hastalar, tanıları, tedavileri ve
bakımları ile ilgili kayıtlara, diğer dosyalara, teknik kayıtlara ve tıbbi
dosyalarına bakabilme ve kendi dosyalarının ve kayıtlarının kopyasını
alabilme hakkına sahiptir. Bu hak üçüncü kişilerin bilgilerine bakabilmeyi
içermez.
- Hastalar, kendileriyle ilgili tıbbi ve
kişisel bilgilerin uygunsuz, eksik, çift anlamlı, eski olması veya tanı,
tedavi ve bakım amacıyla ilgili olmaması durumunda bu bilgileri yenileme,
daha açık hale getirme, bazı kısımlarını çıkarma, tamamlama, düzeltme
hakkına sahiptir.
- Hastanın tanı, tedavi ve bakımı için
gerekli olmadıkça ve ek olarak hasta izin vermedikçe, hastanın özel ve aile
hayatına girilemez.
- Tıbbi girişimler ancak kişinin özel
hayatına saygı gösterilmesi durumunda yapılabilir. Bunun anlamı önerilen
girişimin hastanın onayı veya isteğine göre ve kişinin ihtiyacı durumunda
yapılabileceğidir.
- Sağlık kurumlarına başvuran hastalar,
kişisel bakımlarını yapacak sağlık personelinin veya muayene ve tedavilerini
yapacak kurumların, özel hayatlarının korunmasını sağlayan fiziksel
özelliklere sahip olmasını bekleme hakkına sahiptirler.
Bakım ve Tedavi
- Herkes, kadın ve erkek olarak koruyucu
bakım ve sağlığının geliştirilmesi çalışmalarını içeren, sağlık
ihtiyaçlarının karşılamaya yönelik yeterli sağlık bakımı alma hakkına
sahiptir. Sağlık hizmetleri, herkes için eşit ulaşılabilirlikte ve sürekli
olmalı; ayırımsız ve maddi, insani, finansman kaynaklarından bağımsız,
ayrımsız olarak verilen ve toplumsal nitelikte olmalıdır.
- Hastaların, sağlanan hizmetlerin düzeni,
kalitesi ve amaçlarını içerecek şekilde sağlık hizmetlerinin
değerlendirilmesi ve planlamasını ilgilendiren konularda sağlık sisteminin
her düzeyinde temsilci biçiminde katılmaya hakkı vardır.
- Hastalar, hem yüksek teknik standartlar,
hem de sağlık personeli ile hastalar arasındaki insani ilişkiler bakımından
kaliteli sağlık hizmeti hakkına sahiptir.
- Hastalar, tanı, bakım ve tedavi yönünden,
tüm sağlık personeli ve/veya sağlık kurumları arasında işbirliğini
kapsayacak şekilde hizmetin sürekliliği hakkına sahiptir.
- Özellikle tedavi bakımından hizmet
sınırlılığı olan durumlarda sağlık personelinin hasta seçimi yapması
gerekiyorsa, bu seçimin bütün hastaların hakkı dikkate alınarak eşit bir
şekilde yapılması gerekir. Bu seçim tıbbi ölçütlere göre ve ayrım
yapılmaksızın gerçekleştirilmelidir.
- Hastalar, sağlık sisteminin işleyişi ile
uyumlu olarak, hekimlerini veya diğer sağlık personelini ve sağlık
kurumlarını seçme ve değiştirme hakkına sahiptir.
- Tıbbi nedenlerle sağlık kurumlarında daha
fazla kalması gerekmeyen hastalara başka bir sağlık kurumuna veya eve
gönderilmeden önce durumları tam olarak açıklanmalıdır. Başka bir sağlık
kurumuna nakil, ancak o sağlık kurumunun hastayı kabul etmesi durumunda
yapılabilir. Durumları evine gönderilmesine uygun olan hastalar için ayaktan
ve evde bakım hizmetleri olmalıdır.
- Hastalar, tanı, tedavi ve bakımları
sırasında saygı görme, kültür ve değerlerine uygun şekilde davranılma
hakkına sahiptir.
- Hastaların, bakım ve tedavileri süresince
arkadaşları, akrabaları ve aileleri tarafından desteklenme ve her zaman
manevi destek ve yol gösterilme hakları vardır.
- Hastalar, son bilgilerin ışığında
çektikleri acıların dindirilmesi hakkına sahiptir.
- Hastaların, yaşamlarının son döneminde
insanca bakılıp, saygın biçimde ölme hakları olmalıdır.
Başvuru
- Bu belgede belirtilen hakların
uygulanması, yalnızca bu amaca uygun anlamları çerçevesinde mümkündür.
- Bu hakların kullanılması ayırım olmaksızın
sağlanmalıdır.
- Bu hakların uygulanmasında, hastalar
yalnızca insan hakları belgeleri ile uyumlu sınırlılıkların ve yasa ile
belirlenen prosedürlerin hükmü altındadır.
- Hastaların bu belgede belirtilen hakları
kendilerinin kullanmasının mümkün olmadığı durumda, resmi temsilcileri veya
bu amaçla belirleyecekleri kişiler hastalar adına sorumlu olabilirler; resmi
temsilci veya hataca atanan kişinin olmadığı durumda ise, hastaların temsili
için gerekli diğer önlemler alınmalıdır.
- Hastalar, bu belgede belirtilen hakların
uygulanması ile ilgili bilgi ve önerilere ulaşabilmelidirler. Hastalar
haklarına saygı gösterilmediğini hissettiklerinde, şikayet için başvuru
imkanına sahip olmalıdır. Mahkemelere başvurmanın yanı sıra, diğer
düzeylerde başvuruda bulunma, hakemlik isteme ile ilgili bağımsız
mekanizmalar bulunmalıdır. Bu mekanizmalar şikayet prosedürleri ile ilgili
bilgi edinmeyi, bağımsız kişilere ulaşabilmeyi ve hastanın en uygun nasıl
hareket edeceği konusunda danışmada bulunma imkanlarını sağlamalıdır. Bu
mekanizmalar bunların ötesinde hasta adına savunma ve yardım imkanlarını
gerekirse sağlamalıdır. Hastaların şikayetlerinin değerlendirilmesine etkili
ve tam olarak ilgilenilmesine ve sonuç hakkında bilgilendirmeye hakkı
vardır.
Tanımlar
Hastalar:
Sağlıklı veya hasta olarak sağlık hizmetini kullananlar.
Ayırımcılık:
Irk, cinsiyet, din, politik görüş, ulusal veya toplumsal köken, ulusal azınlık
statüsünde topluluk veya kişisel antipati temelinde kişilere farklı davranmak.
Sağlık Bakımı:
Sağlık kurumları veya sağlık personeli tarafından verilen tıbbi, hemşirelik
veya benzeri hizmetler.
Tıbbi Girişim:
Hekim veya diğer sağlık personeli tarafından, rehabilitasyon, önlem, tedavi
veya tanı amacıyla yapılan herhangi bir muayene, tedavi veya diğer
aktiviteler.
Sağlık Kurumu:
Hastane, hemşire evi gibi herhangi bir sağlık bakımı ile uğraşan kurum veya
sakatlar için olan kurumlar.
Son Bakım:
Mevcut tedavi yöntemleri ile daha fazla iyileştirilmesi mümkün olmayan ölümlü
hastalara ve ölüme yakın kişilere verilen bakım.
|