Konu Açıklaması :
Karın
bölgesini ilgilendiren hastalıklarda çok şiddetli karın ağrısı
olağandır. Bunlar acil cerrahi tedavi gerektirecek kadar ciddi olabilir.
Karın ağrısının bir çok sebebi vardır. Bu tip problemlerin teşhisi zor
olabilir, tecrübeli cerrahlar bile tanı koymakta zorluk yaşayabilir.
Semptomlar aniden başlar ve hızla ilerler
ve hatta ölümle sonuçlanabilir.
Acil bakımda önde gelen prensip yaşamı
tehdit eden problemleri düzeltmek ve hastayı gecikmeden hastaneye
nakletmektir.
Akut karın , karın boşluluğunun iç kısmını
döşeyen ince bir membran olan peritonun aniden irritasyonuna sebep olan
bazı batın hadiselerinin varlığını içeren tıbbi bir terimdir.
Peritorit denen bu olay şiddetli ağrıya
sebep olur. Belirtiler karın böldesinde hassasiyet ve distansiyondur
(şişme).
Akut karının Belirtileri
Aşağıdakiler periton irritasyon veya
enflamasyonu ile gelişen akut batının ana belirtileridir:
Lokal veya diffüz karın ağrısı,
Lokal veya diffüz karın hassasiyeti,
Anoreksi, bulantı, kusma,
Hareket ettiğinde karında ağrı olduğundan
hastanın rijid bir şekilde uzanması,
Soluk alma acı verdiği için yüzeysel ve
hızlı soluma,
Hızlı nabız,
Düşük kan basıncı,
Gergin, distandi karın,
Yansıyan (uzak) ağrı,
Ateş,
Kabızlık
Peritonitli hasta sakin bir şekilde
yatarken bile karın ağrısından şikayet eder.Karın palpe edildiğinde veya
hasta hareket ettiğinde aşırı hassasiyet vardır. Ağrı ve hassasiyetin
derecesi birlikte bulunan peritonal irritasyonun şiddetiyle ilişkilidir.
Periton anatomik olarak iki bölüm olup
sinirlenmesi farklıdır.Karın boşluğunun duvarlarını örten pariyetal
periton, tüm batın organlarının yüzeyini örten visseral peritondur.
Pariyetel peritonu inerve eden sinirler
batın derisini inerve edenlerle aynıdır, algılanan duyumlar ciltte
hissedilenlerle benzerdir.Ağrı ,dokunma,basınç,sıcaklık ve soğukluk
pariyetel periton irritasyon noktasını iyi şekilde tespit ve lokalize
eder.
Visseral periton otonom sinir
sistemiyle inerve olur. Bu sinirler herhangi bir duyumu daha az lokalize
ederler. Karın organlarının kuvvetli kontraksiyonları veya distansiyona
bağlı olarak gerilme reseptörlerinin aktivasyonuyla duyumlar
algılanır.Bu tip duyum genellikle kolik şeklinde ifade edilen şiddetli
intermittan kramplı ağrıdır.
Peritonit bağırsaklar boyunca normalde
bağırsak içeriğinin ilerlemesini sağlayan müsküler kontraksiyonların
paralizisine veya ileusa sebep olur.
Biriken gaz ve feçes sıklıkla batın
distansiyonu yapar.Bu tip paralizi varlığında yenilen hiçbir şey
atılamaz.Midenin kendisini boşaltması için tek yol kusmadır.
Peritonit hemen daima bulantı ve kusmayla
birliktedir.Bunlar gastrointestiral hastalık veya peritonitin her
şeklinde görülen nonspesifik şikayetlerdir.
Bulantı yaygındır ve genelde kusmadan
öncedir. Benzer olarak iştahsızlıkta nonspesifik semptomdur.
Diyare (ishal) akut karınlı hastalarda
bağırsak paralizisinden dolayı nadiren görülür.Değişik derecelerde
konstipasyon çok daha sıktır. Peritonit daima batın boşluğunda sıvı
kaybıyla birliktedir.Bu kayıp dolaşımdaki karın bölümünde azalmayla
sonuçlanır ve hipovolamik şoka sebep olabilir. Peritonitin gelişme
derecesine bağlı olarak hastada normal vital bulgular veya hızlı nabız
ve düşük kan basıncı bulunabilir.
Peritonitle birlikte hemorojide varsa
şok belirtileri çok şiddetlidir. Akut batın belirtilerine bağlı olarak
ateş görülebilir.
Divertikülitli veya kolesistitli
hastalarda önemli ateş yüksekliği vardır.Akut apandisitli hastalarda
apandiks rüptüre olana ve apse oluşana kadar ateş olmayabilir.
Akut karın değişen derecelerde karın ağrı
ve hassasiyeti ile birliktedir.Ağrı belirgin şekilde lokalize veya
diffüz olabilir.Lokalize ağrı sebep hakkında ipucu verir.
Hassasiyet minimal veya batını
elletmeyecek kadar çok fazla olabilir. Bazı durumlarda batın duvarı
kasları tamamen serttir. Karın kaslarının tahta gibi spazmı perfore
peptik ülser veya pankreatit(pankreas enflamasyonu) gibi major
problemlerle görülür. Genelde irite bölgelerde değişen derecelerde
defans vardır.
Bazı hastalıklarda hastalar bazı
pozisyonlarda yatarken rahattır. Hastanın poziyonu önemli ipuçları
verir. Apandisitli hastalar sağ dizlerini bükerler. Pankreatitli
hastalar bir tarafa dönerek yatarlar.Her pozisyon enflame organın
yanındaki kasları gevşetir ve ağrıyı azaltır. Enflame peritoneal
yüzeylerin hareketine bağlı olarak, peritonitle ağrılı solunum vardır.
Karın aşağıdaki basamakları izleyerek
hemen değerlendirilebilir:
· Ağrıya sebep olan bir hareket veya
herhangi bir karakteristik pozisyon , distansiyon veya anormalliğin
varlığı gibi, hastanın rahatsız veya sakin olup olmadığının
belirlenmesi.
· Katının gergin(defans) veya
yumuşaklılığını nazikçe hissetmek.
· Hastanın istediğinde batınını
gevşetebildiğini belirlemek.
· Karın ellendiğinde hassas olup
olmadığını belirlemek.
Akut karın hastalıklarının sebepleri:Karın
boşluğu gastrointestinal ve genitoüriner sistemi oluşturan katı veya içi
boş organları içerir. Bu organlar tümüyle peritonla örtülüdür.Karın içi
boşluğunda normalde organları yıkayan periton sıvısı vardır. Karın
içinde pü, kan, feçes, idrar, mide sıvısı, amniyon sıvısı veya diğer
maddelerin bulunmasına sebep olan her durum akut karın belirtilerine
sebep olur.
Bu belirtilere sebep olan ana hastalıklar
arasında
· Akut apandisit,
· Perfore peptik ülser,
· Kolesistit,
· Divertikülit ,
Peritonu inerve eden sinirler
irritasyona duyarlı olduklarından batın kavitesinin arkasındaki
organların hastalıklı veya enflamasyonları da peritonit belirti ve
semptomlarına sebep olabilir.
Bu belirti ve semptomlar batın
boşluğunun kendisindeki enflamasyonun oluşturduğu semptomlarla
benzerdir.
Örneğin; pankreatitin yaptığı şiddetli
reaksiyonu perfore ülserden ayırmak çok zordur. Üreter koliği yapan
böbrek taşları sıklıkla bağırsak hareketlerinin paralizisi veya ileusla
birliktedir.
Kadındaki başlıca akut karın sebeplerinden
biri fallop tüpleri ve pelvisin çevre dokularının enfeksiyonu olan
pelvik enflamatuar hastalıktır. Kadın hastalıkları arasında apandisitten
ayırt edilmesi gereken başlıca hastalıklardandır.
İdrar yollarının enfeksiyonları da
peritoneal irritasyon yapabilir.
Aorta, peritonun hemen arkasında; spinal
kolonun hemen önündedir. Yaşlılarda bazen aorta duvarında genişlemiş
zayıf alanlar gelişir ve anevrizma oluşur. Anevrizma gelişimi nadiren
semptomlarla birliktedir, çünkü yavaş oluşur, fakat anevrizma rüptürü
olursa masif hemoraji meydana gelir. Şiddetli bel ağrısı gibi bazı akut
peritoneal irritasyon belirtileri oluşabilir. Çünkü periton kanamayla
karın duvarından hızla ayrılır.Bu durumlarda peritoneal belirtiler
genellikle birlikte bulunan kanamadan dolayı şiddetli şok ile
beraberdir.
|